Nałęczów - uzdrowisko pełne uroku

Spacerkiem po Nałęczowie.

  • Nalęczów - mapa na stronie www.naleczow.pl
  • Historia Nałęczowa opisana na tronie www.infonaleczow.pl/
  • W IX wieku na wzgórzu, dzisiaj zwanym Poniatówką powstał gród obronny o nazwie Bochotnica - od nazwy rzeczki płynącej u stóp wzgórza ( Bochot znaczy plusk). W połowie IX wieku powstaje parafia z kościołem parafialnym pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty na wzgórzu kościelnym. Dzisiaj nadal stoi w tym samym miejscu kościół murowany. Następnie powstaje folwark, dwór, po którym pozostała oficyna pałacowa w Parku Zdrojowym, potem młyny, stawy rybne i zajazd. W 1523 roku wieś kupiła rodzina Samborzeckich, która wykupowała kolejne dobra, aż w 1751 roku powstał Klucz Bochotnicki, którego właścicielem był starosta wąwolnicki Stanisław Małachowski herbu Nałęcz.

    Pałac Małachowskich
    Pałac Małachowskich

    Pałac Małachowskich
    Pałac Małachowskich

    Pałac Małachowskich
    Pałac Małachowskich i pomnik Bolesława Prusa, który tu pomieszkiwał

    Stary park
    Książe Józef nad stawem

    Od nazwy herbu pochodzi nazwa folwarku, a potem miejscowości. Jego żoną była Marianna z Potockich herbu Pilawa i dlatego dzisiejszy herb miasta powstał z obu tych herbów - widnieje na nim Nałęczka i Pilawa. W latach 1770-1775 buduje rezydencję zwaną dziś Pałacem Małachowskich. Po śmierci żony sprzedał Klucz Nałęczowski Antoniemu Małachowskiemu, który był chory na podagrę leczoną wówczas wodami żelazistymi, które były w Nałęczowie. To były początki zakładu kąpielowego, dla gości zbudowano specjalny budynek dzisiejsze Stare Łazienki. Powstanie listopadowe doprowadziło do ruiny Małachowskich, którzy sprzedali majątek.

    Stare Łazienki
    Stare Łazienki

    Stare Łazienki
    Stare Łazienki

    Książe Józef
    Książe Józef

    Fortunat Nowicki, który w 1877 roku wydzierżawił dobra Małachowskich i wraz z dwoma lekarzami: Konradem Chmielewskim i Wacławem Lasockim wskrzesili uzdrowisko. Powołana została spółka do prowadzenia Zakładu Leczniczego, która odremontowała pałac, odbudowała łazienki i budynek sanatorium nr 1 obecnie Książę Józef. Od 1880 roku, gdy pojawili się pierwsi goście aż do wybuchu I wojny światowej Nałęczów kwitnie. Przebywają tu intelektualiści, pisarze, malarze i rozwija się spółdzielczość, rośnie poziom życia mieszkańców.

    staw w parku
    Książe Józef - staw w parku

    Park zdrojowy
    Park zdrojowy

    Wojna poprzez rabunkową gospodarkę okupantów rujnuje miejscowość.. Powoli odradza się w II Rzeczypospolitej: staje się stolicą gminy i uzyskuje status uzdrowiska. Powstała Komisja Zdrojowa dba o rozwój Zakładu Leczniczego i miejscowości: nowe ulice , sieć elektryczna , ochrona terenów zielonych, budowa drogi łączącej Nałęczów z Kazimierzem i Lublinem i do nowej stacji kolejowej. Przebywali w tym czasie w kurorcie tacy politycy, jak Rydz- Śmigły czy Beck. II wojna światowa znowu rujnuje Nałęczów, który aż do 1954 roku pozostaje zwykłą wioską. Ta data jest przełomem , bo zostaje powołane Przedsiębiorstwo Państwowe "Uzdrowisko Nałęczów", które odbudowuje zdewastowane obiekty lecznicze. Lata 1959-60 to przebudowa głównych ulic i remont Pałacu Małachowskich. W 1963 roku Nałęczów otrzymuje prawa miejskie. Lata 70-te to szybki rozwój miasta: powstaje Szpital Kardiologiczny, sanatoria i inne obiekty oraz nowe bloki mieszkalne. Nałęczów zostaje wpisany do rejestru zabytków województwa Lubelskiego.

    Św. Michał
    Św. Michał Archanioł i leżący u jego stóp szatan

    Św. Michał
    Św. Michał Archanioł i leżący u jego stóp szatan (figurka z drzewa lipowego)

    Poczta Polska
    Poczta Polska

    kolejna willa
    Kolejna Willa

    Kolejna Willa
    Kolejna Willa

    W 2001 roku następuje prywatyzacja Zakładu Leczniczego i jego dalszy rozwój: powstają Termy Pałacowe, Atrium, Pawilon Angielski zostaje przebudowany. Powstają prywatne kliniki i ośrodki odnowy biologicznej. Dom Kultury po remoncie bardzo zyskuje na wyglądzie. Istnieją 2 rozlewnie wód mineralnych: Nałęczowianka i Cisowianka. Mimo to Nałęczów pozostaje "Miastem ogrodem", którego sercem jest 20-hektarowy Park Uzdrowiskowy oraz ulica Lipowa ze stuletnimi willami. Specyficzny mikroklimat tworzą gleby lessowe, sieć wąwozów, bogata szata roślinna oraz dwie rzeki Bystra i Bochotniczanka.

    na rozstajach dróg
    Na rozstajach

    teren urozmaicony
    Urozmaicony teren

    kościół w Nałęczowie
    Neogotycki kościół w Nałęczowie

    kościół w Nałęczowie
    Kościół w Nałęczowie

    kościół w Nałęczowie
    Kościół w Nałęczowie

    kościół w Nałęczowie
    Kościół w Nałęczowie

    wskrzesiciel uzdrowiska
    Wskrzesiciel uzdrowiska Ś.P. Fortunat Nowicki +1886 r.

    Doktor medycyny
    Doktor medycyny

    Oktawia z Radziwiłłowiczów
    Ś.P. Oktawia Wiktoria Cecylia z Radziwiłłowiczów, Primo Voto Rodkiewiczowa, Secundo Voto Żeromska +1928 r.

    pisarka
    Wspomnienie po Ewie Szelburg Zarębinie

    kościół w Nałęczowie
    Kościół w Nałęczowie

    I na koniec spaceru - Stare Łazienki.


    spacer po Kazimierzu



    Historia Nałęczowa opisana na stronie: www.infonaleczow.pl. Autorom dziękuję.

    Aktualizacja strony: 10 sierpnia 2010 r.



    © 2010 Marian Więckowski - marianwp(at)wp.pl